سازش تدریجی برای ایجاد سازگاری کافی معقولانه به نظر می رسد. از آنجایی که غلظت اکسیژن با افزایش ارتفاع به طور فزاینده ایی کاهش می یابد توقف در هر مرحله از صعود به ارتفاع می تواند پاسخ های سازگاری موثر و ایمنی ایجاد کند. ورزشکارانی که در ارتفاع تمرین می کنند می توانند انتظار ضربان قلب و تنفس سریعتری را بدلیل ورود اکسیژن کمتر به ریه ها با هر نفس داشته باشند.قبل از اینکه ضربان قلب و تنفس به حالت طبیعی برگردد تنها افزایش غلظت گلبول قرمز بیشتر می تواند این پاسخ فیزیولوژیکی را میانجی گری کند،سازگاری که روزها،هفته ها یا ماه ها طول می کشد. سیستم بدن انسان به گونه ای است که می تواند دمای مرکزی را حفظ کند و تولید گرما را افزایش دهد،اما آب و هوای سرد موجب دفع گرما به روش هدایت و جابجایی می شود.این روند تنظیم گرمایی به اطمینان از توانایی حیات در معرض آب و هوای سرد کمک می کند.بدن انسان زمانی که عضلات در حالت فعالیت هستند،گرما تولید می کند.از مقدار کالری مورد استفاده عضلات فعال تقریبا 30 تا40 درصد موجب فعالیت و انقباض عضلانی و 60 تا70 درصد به شکل گرما دفع می شود.همانند حیوانات خونگرم،انسان در تولید گرما نسبت به تولید حرکت بسیار کارآمدتر است. در ارتفاعات زیاد فعالیت بدنی همیشه دشوار خواهد بود و خستگی بسیار سریعتر بروز می کندوناتوانی در سازگاری مناسب با ارتفاع به سادگی منجر به بیماری ارتفاع و بروز نشانه های دیگر مانند موارد زیر منجر می شود: 1-سردرد 2-تهوع 3-بیقراری 4-بی اشتهایی 5-استفراغ عواملی که خطر بیماری ارتفاع را افزایش می دهد:1-صعود در زمان کوتاه 2-فشار زیاد 3- ماندن طولانی مدت در ارتفاع 4-ارتفاعات بسیار زیاد 5-رژیم غذایی پرچربی،پر پروتئین و کم کربوهیدرات بیماری حاد کوهستان این بیماری به طور معمول در ارتفاع بیشتر از 6600 پایی(2000 متری)بروز می کند؛علایم آن عبارتند از: 1-تهوع2-خواب ضعیف3-سردرد4-بیحالی5-سرفه 6-تنگی نفس در حالت استراحت و فعالیت 7-ناهماهنگی حرکتی8-تغییر وضعیت ذهنی9-حفظ مایعات مسابقه ای در کلرادونشان داد 4.5درصد رقابت کنندگان در آغاز مسابقه به بیماری ارتفاع مبتلا شدند؛14.1 درصد طی مسیر دچار ارتفاع زدگی شدند که به درمان پزشکی نیاز داشتند و 14.3درصد بدلیل بیماری از ادامه مسابقه انصراف دادند.این مسابقه در ارتفاع بیش از 9500 پا وتا ارتفاع بیش از 13500پا ادامه یافت.بیماری حادث شده باید با انتقال فرد به ارتفاع کمتر و در صورت امکان با مصرف اکسیژن درمان شود.افرادی که علائم ناگوارتری دارند نباید در انتقال به ارتفاع کم تاخیر کنند چون ممکن است به ادم مغزی(HACE) یا ادم ریوی(HAPE) ناشی از ارتفاع زیاد بیانجامد. نشانه های ادم مغزی: 1-عدم هماهنگی در راه رفتن 2-گیجی و عدم هوشیاری 3-تغییرات روانشناختی در درجات مختلف 4-اختلال در سطح هوشیاری که می تواند تا حالت کمای عمیق ادامه یابد ناتوانی در درمان ادم ریوی که انتقال سریع مصدوم به دامنه های پایین تر است ممکن است موجب مرگ وی شود. علائم ادم ریوی: 1-خستگی مفرط 2-خفگی در حالت استراحت 3-سرفه همراه با خاط سینه خونی 4-تنفس های بسیار تند و صدای خس خس5-سختی و گرفتگی قفسه سینه6-ناخن و لب های آبی و خاکستریبیماری حاد کوهستان در افراد چاق نسبت به افراد غیرچاق محتمل تر است.با وجود این به نظر می رسد افرادی که به شکل دوره ای در مواجهه با ارتفاع هستند وسازش یافته ترند کمتر دچار بیماری حاد کوهستان می شوند.روش دیگر استفاده از مکمل های منیزیوم و گینکگوبیلوبا است که برای کاهش بیماری حاد کوهستان استفاده می شود اما چندان موفقیت آمیز نیست.از آثار بیماری حاد کوهستان،بی اشتهایی شدید همراه با کاهش پیوسته مصرف غذا و مایعات است.نیاز کالریکی زیاد و دشواری مصرف مایعات درآب وهوای سرد همراه با بی اشتهایی در ارتفاع زیاد دو مشکل اساسی را هنگام فعالیت در ارتفاع بدنبال دارد: حفظ وزن تعادل مایعات تعیین نیازهای انرژی و تغذیه ای: میانگین هزینه انرژی در اورست2.5تا 3برابر بیشتراز سطح دریاست.براحتی می توان درک کرد کخ چرا کاهش وزن در صورت کاهش دریافت انرژی،پیامد عادی فعالیت ورزشی در ارتفاع زیاد یا محیط سرد است.ورزشکارانی که در این محیط ها فعالیت می کنند باید تلاش آگاهانه ای برای خوردن در فواصل متناوب داشته باشند. ورزشکارباید غذاهای کربوهیدراتی مصرف کنند زیرا اینگونه غذاها برای سوخت و ساز نسبت به چربی و پروتئین به اکسیژن کمتری نیاز دارند؛به بازسازی ذخائر گلیکوژنی کمک می کنند و موجب صرفه جویی در مصرف پروتئین می شوند.به علاوه مصرف ناکافی کربوهیدرات به کاهش قندخون و در نهایت گیجی و عدم توانایی در جهت یابی منجر می شود. تعیین نیاز به مایعات: مصرف مقادیر کافی مایعات در محیط های سرد و ارتفاع زیاد مسئله بسیار مهمی است که باید برای اطمینان از وضعیت آب رسانی کافی مورد توجه قرار گیرد.این عوامل شامل تهیه کافی مایعات در دسترس،اجتناب از یخ زدگی مایعات و غلبه بر کم آبی ارادی است. تهیه کافی نوشیدنی های در دسترس: وزن مایعات بسیار سنگین است و حمل آنها در بهترین شرایط چندان ساده نیست. در آب و هوای سرد و ارتفاعات زیاد دسترسی به مایعات بسیار مهم است.روش اصلی برای اطمینان از دسترسی به مایعات نوشیدن دست کم 2 لیتر و ترجیحا 4 لیتر آب در روز است.2لیتر حداقل مقدار مصرف آب است،چون فعالیت بدنی سنگین در سرما و ارتفاعات به دفع 2لیتر آب در هر ساعت منجر می شود. جلوگیری از یخ زدن مایعات: کوهنوردان باید مایعات را نزدیک بدنشان نگه دارند تا یخ نزنند وحتی هنگام خواب،مایعات را در کیسه خوابشان نگه دارند .روش جایگزین نیز بسیار مشکل به نظر می رسد.یک روش بی نظیر برای حفظ مایعات از یخ زدگی اضافه کردن گلیسرول است که حفظ مایعات، افزایش کالری به مایعات و کاهش نقطه ذوب از مزایای آن است. غلبه بر کم آبی ارادی: اگر ورزشکاران به حال خود رها شوند،آب اندکی مصرف خواهند کرد در حالیکه حفظ بهینه وضعیت آبرسانی هنگام فعالیت اهمیت ویژه ای دارد.این وضعیت که به کم آبی ارادی معروف است،هنگام فعالت در محیط های سرد جدی تر است تا محیط های گرم.اساس این واقعه چندان مشخص نیست ولی دو عامل فیزیولوژیکی و کاربردی برای آن ذکر شده است: 1-شاید در محیط های سرد،پوست سرد یا کاهش دمای مرکزی بدن حس تشنگی را کاهش دهد. 2-کاهش ارادی در مصرف مایعات بیشتر در اواخر روز اتفاق می افتد بنابراین به منظور جلوگیری از بیرون رفتن برای دفع ادرار،ورزشکار در اواخر شب آب کمتری مصرف می کند. زهرا دانشمند هیات پزشکی ورزشی استان کرمان